پلاستیک چیست؟

بخش اول

پلاستیک محصولی است که درصنایع مختلفی کاربرد دارد. پلاستیک انواع مختلفی دارند مانند : پلاستیک سخت یا نرم و ، پلاستیک شفاف یا مات.

پلاستیک همانند سایر عناصر  مثل چوب و چرم در تمامی شاخه ها کاربرد دارد. اکنون بیش ازده هزار نوع پلاستیک مختلف در جهان وجود دارد.

مواد اولیه برای تولید پلاستیک، نفت و گاز هستند.

سوخت های فسیلی با اکسیژن و کلر مخلوط می شوند تا برای ساخت انواع پلاستیک بکار رود، همانطور که میدانیم  تمامی اقلام مصرفی در هنگام خرید در بسته بندی و نایلون های پلاستیکی عرضه می شوند. حتما شما هم بعد از خرید بسته و نایلون هایی را که باز می کنید بعد از مصرف بدون توجه انها را دور می اندازین!!

ولی هنگامی که همه این بسته ها و نایلون ها را جمع کنید و دور نریزیم چه اتفاقی می افتد؟ در یک ماه چه میزان مواد زائد پلاستیکی مانند این نایلون ها و جعبه های پلاستیکی و خودکار خالی جمع می شودد؟

 

————————————————————————–

بیشتر بدانید: پروسه تزریق پلاستیک

————————————————————————-

انواع پلاستیک:

پلاستیک قابل بازیافت – پلاستیک غیر قابل بازیافت

غالبا مردم  فکر می کنند که پلاستیک ها زباله هایی هستند که غیر قابل بازیافت هستند و از آنجایی که برای تولید این مواد از سوختهای فسیلی استفاده می شود پلاستیک ها را از بین برنده این نوع سوخت می نامند.

میدانیم که تولید پلاستیک از لحاظ مصرف انرژی و مصرف سوخت ها  از لحاظ اقتصادی بسیار مقرون به صرفه هستند. یعنی انرژی خیلی کمتری برای تولید یک بطری پلاستیکی نسبت به ساخت بطری شیشه ای مصرف می شود.

از آنجایی که پلاستیکها وزن کمی دارند انرژی کمتری برای حمل آنها صرف می شود، اگر چه پلاستیکها بسیار سبک هستند ولی مدفون کردن  آنها در زمین راه نا مناسبی است در صورتی که  روش های  سوزاندن و بازیافت کردن آنها مناسب تر است.

کاربرد این روش ها موجب بازیابی برخی ارزشهای پلاستیک می شود، که میتواند سبب تولید دوباره برخی اقلام پلاستیکی شوند.

سوزاندن زباله های پلاستیکی فواید بسیار زیادی دارد زیرا از انرژی شیمیایی حاصل از سوراندن آنها می توان برای تولید بخار و در مرحله بعد تولید الکتریسیته استفاده کرد.

در صورتی که دفن کردن زباله های پلاستیکی نه تنها برای ما سودی ندارد بلکه دفن کردن زباله های پلاستیکی به معنی دفن همیشگی آنها است چرا که این  پسماندها تجزیه ناپذیرند.

با توجه به این که صنعت پلاستیک ارتباط تنگاتنگی با صنعت نفت دارد از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.در حقیقت می توان گفت هنگامی که نفت به اتمام برسد دیگر قادر به تولید پلاستیک نخواهیم بود.

تا سال ۱۹۵۰ میلادی ماده اولیه تولید پلاستیک در اروپا زغال سنگ بود و برای تولید آن  از قطران زغال سنگ, گاز زغال سنگ و آمونیاک قطران زغال سنگ منبعی برای مواد شیمیایی آروماتیک مانند بنزن, تولوئن فنول, نفتالین و محصولات وابسته استفاده می شد که در نهایت به تولید پلاستیک های مهمی همچون : رزین های پلی استیرن و نایلون ها منتهی می شد.

پیشرفت صنعت پتروشیمی بزرگترین عامل در رشد صنعت پلاستیک است به همین دلیل صنعت پتروشیمی از راه صنعت پلاستیک و تولیدات آن به طور محسوس در جنبه های مختلف  زندگی روزمره ما کاربرد دارد. طی چند دهه ی اخیر صنعت پلاستیک رشد چشمگیری داشته است.

اگر چه پلاستیک های مصنوعی از اواخر قرن نوزدهم به صورت عمده وارد بازار شدند، اما درحقیقت صنعت پلاستیک بعد از به پایان رسیدن جنگ جهانی دوم و ساخت مواد اولیه پتروشیمیایی به صورت نسبتا ارزان وارد بازار شدند و به خرید و فروش رسیدند.

پیشرفت در صنعت پلاستیک از تمامی صنایع دیگر قابل توجه تر بوده ، این تفاوت به خاطر مزایای فناوری های جدید و دخالت دادن پارامتر های اقتصادی در جایگزین کردن پلاستیک ها بجای موادی مانند: فلز, شیشه, چوب, سرامیک و… است.

به عنوان مثال در ساخت و ساز های ساختمانی لوله های پلاستیکی جایگزین لوله های فلزی شده اند چون هم از نظر مالی ارزان تر هستند و هم نصب آنها راحت تر انجام میگیرد .

در حال حاضر با توجه به این که پیشرفت های زیادی در صنایع پلاستیک صورت گرفته کاربرد این مواد نیز بسیار گسترده تر شده برای مثال : در لوازم خانگی قطعات پلاستیکی به خاطر سبک بودن و بازده بالا جایگزین بسیار مناسبی به جای قطعات فلزی هستند.

مثال های دیگر که می توان برای تفهیم بیشتر این موضوع بیان کرد این است که امروزه  انواع پلاستیک های پلیمری موجود در بازار ۷۰ % شان از  چهار گروه مقابل  PVC , PE, PP, PS تولید   می شوند .

تقسیم بندی پلاستیک ها بر اساس بنیان اصلی به شکل زیر میباشد:

۱- طبیعی ۲- نیمه مصنوعی ۳- پلاستیکهای مصنوعی یا صنعتی

در مورد پلاستیکهای طبیعی میتوان به موادی چون  : رزین ها و  بیومین اشاره کرد،

درپلاستیک های نیمه مصنوعی می توان به گازئین اشاره کرد، که در ساخت ” دسته ی برس, دکمه و چسب چوب ” کاربرد دارد.

ولی پلاستیکهای صنعتی کاربرد فراوانی دارند که شامل تولید قطعاتی مانند : چرخ دنده ها و قطعات تلفن همراه و تلفن های خانگی  می شوند که منبع اصلی تولید آنها زغال سنگ می باشد از جمله این مواد فرم آلدئید – اوره فرم آلدئید و فلوئور کربن می باشد.

کاربرد پلاستیک ها در صنعت :

۱- مصارف گسترده ای در ساختمان ها مثل لوله آب فاضلاب ، لایه های ضد رطوبت بین دیوارها و کفپوش ها ، عایق کاری در سقف و دیوارها ، تزئین دیوار و ….

۲-کاربرد موادی مثل ( پیزوالکتریک و پیروالکتریک و ینلیدن فلوئورید ) در بلند گوها و وسایل اطلاع رسانی

۳- کاربرد پلاستیک ها در بسته بندی مثل بطری ها – ظروف یک بار مصرف

۴- اصلی ترین مصرف کننده پلاستیک صنایع خودرو سازی است .

از جمله قطعاتی که در اتومبیل بکار میروند:

  • باطری
  • سیم کشی خودرو
  • سوئیچ برق
  • کلاهک های تقسیم
  • تزئین بدنه
  • پروانه رادیاتور
  • لوله آب
  • لوله بنزین
  • مخازن آب سرد کن و چندین قطعه دیگر پلاستیکی موجود در یک خودرو مثل کمربند ایمنی – سپر اتومبیل – شبکه رادیاتور و ………

وزن قطعات پلاستیکی به کار رفته در خودرو بسیار کم است به صورتی که در یک خودرو کوچک اروپایی حدود چهار صد و پنجاه قطعه مختلف از نوعی پلاستیک به نام پلی استال استفاده می شود که میانگین وزن آنها از یک کیلوگرم بیشتر نیست.

۵- وسایل حمل و نقل بین المللی دریایی و هوایی مانند : کشتی ها و هواپیما ها

۶- مبلمان و لوازم خانگی  و اداری

۷- تجهیزات کارخانه ای مثل لوله های صنعتی – پمپ ها – شیر ها – شیشه اتاق های کنترل که از موادی همچون PTFE – PVC تولید می شود .

۸- صنعت عکاسبرداری

۹-صنعت تولید کیف و کفش

۱۰- استفاده از پلاستیک جهت چاب کاغذ

۱۱-وسایل پزشکی مثل آمپول تزریق و ….

خواص عمده پلاستیک ها  :

۱- وزن کم

۲- عایق گرما و سرما

۳- عایق الکتریسته

۴- شفافیت

۵- قابلیت رنگ پذیری

۶- مقاوم در برابر شرایط آب و هوایی سخت

۷- مقاوم در برابر حلال های شیمیایی

۸- بهداشتی بودن

۹- سهولت در راه  شناسایی

۱۰- قیمت مناسب

 

تقسیم بندی پلاستیک ها :

۱- سخت گرما ها  ۲- نرم گرما ها

یک پلاستیک سخت گرما می تواند از طریق  انجام پیوند های بین مولکولی در ساختار خود به طور کامل مستحکم شود.

همچنین یک پلاستیک سخت گرما می تواند دارای مواد اولیه سه عاملی مانند: فنل یا دو عاملی مثل: فرمالدئید باشد که با تشکیل شبکه ماکرو مولکولی واکنش دهند.

پلاستیک نرم گرما نسبت به پلاستیک سخت گرما متفاوت است, می توان آنها را بعد از استفاده دوباره ذوب کرد و بدون ایجاد تغییر در ساختارش مجددا استفاده کرد .

از لحاظ اقتصادی پلاستیک نرم گرما به دو شاخه تقسیم می شوند:

  • سفت
  • انعطاف پذیر

نرم گرما ها انعطاف پذیر اند و میزان کشیدگی  آنها بسیار زیاد است و نقطه از هم گسستگی آنها تقریبا ( تا حدود ۵۰۰%) می باشد بهعنوان مثال : پلی اتیلن و پلی وینیل کلراید به همین شکل هستند.

با این حال بعضی از نرم گرما ها می توانند به اندازه ی الاسترمرها از نظرطول کشیده شوند. با این تفاوت که مهمترین ویژگی نرم گرما ها  قابلیت کشیده شدن است ولی باید به این موضوع توجه داشت که به حالت اولیه خود باز نمی گردند .

رزین پلاستیکی قبل از اینکه تحت فشار قالب گیری قرار بگیرد و به تولید محصول نهایی بینجامد با افزودنی های صنعتی دیگر ترکیب می شوند، با ترکیب شدن هر یک از این افزودنی ها یک خصوصیت ویژه  جدید در محصول نهایی ایجاد می شود.

بر اساس این ترکیبها تغییراتی در ماده ایجاد می شود به عنوان مثال : مقاومت در برابراکسید کننده ها، استحکام بیشتر و مقاومت در برابر ضربه، کوتاه و بلند شدن از لحاظ طولی، پایین آوردن هزینه و آسان کردن اکسترود، مقاومت دربرابر آتش سوزی و یا در زرین های سخت گرما استفاده کرد.

شیمی دان های  حرفه ای ای می دانند که چطور از اجزا ترکیب شونده استفاده کند تا مجموعه ای از خواص مطلوب را در محصول نهایی با نازل ترین قیمت ممکن ترکیب کنند.

پایان بخش اول

برای نمایش بخش دوم اینجا کلیک کنید.

مقالات مرتبط

پلی آمید چیست؟

پلی پروپیلن یا pp چیست؟

پلی‌استایرن چیست؟

پروفیل چیست؟

پلیمر ABS چیست؟

پلیمر چیست؟

تولیدکنندگان محترمی که قصد شروع صادرات  و بازاریابی در خارج از کشور را دارند، می توانند با ما در تماس باشند. ۰۹۳۸۸۱۵۱۳۵۸
Summary
Review Date
Reviewed Item
امتیاز این مقاله
Author Rating
51star1star1star1star1star